DE HONDEN TRAVOIS



CONTRUCTIE VAN EEN TRAVOIS


Het bouwen van een honden travois was een taak die traditioneel werd uitgevoerd door de vrouwen. Soms hielpen mannen met een deel van de constructie, zoals het net maken in de hoepel voor het platform. Vaak werkten een groep vrouwen samen om in een keer zo veel mogelijk travois te maken. Ze verzamelden een grote hoeveelheid hout en zodoende werd het maken van travois een gemeenschappelijke taak

Sommige van de Missouri stammen zoals de Hidatsa, de Mandan en de Arikara, gingen hun travois schilderen met aardtinten. Rood was de kleur die ze het meeste gebruikten en vaak werd de volledige travois rood geschilderd. Hoewel het meer gebruikelijk was dat enkel het net in de hoepel rood werd geschilderd. Het weven van de hoepel werd vaak gedaan door een bedreven persoon, die faam had in het weven van hoepels. Onder sommige stammen was het een maatstaf van status om een hoepel te hebben met een rood geverfd net erin.


Het frame van de travois is eerder simpel. Het bestaat uit 2 lange palen vastgemaakt aan een einde en met een platform, een hoepel met een net in of een ladder vastgemaakt aan de palen achter de staart van de hond. De palen worden gemaakt van een licht hardhout, jonge es, esdoorn, berk of pruimelaar zijn geschikt voor het maken van de draagpalen. De palen zijn 210 cm tot 240 cm lang met de bredere einden vlak gemaakt om de palen gelijk en zacht te laten glijden. Bovenaan de palen zijn er inkepingen zodat ze stevig blijven zitten wanneer ze samen gebonden worden. De palen worden dan samengebracht en met rawhide, pees of sterke touw vastgebonden wanneer het nat is zodat als de verbinding droog is zit hij stevig en vast.


In Waheenee: Kent men een indiaans verhaal voor de meisjes, Buffalo Bird Woman vertelt over hoe haar familie een honden travois maakte voor haar hond. "Mijn moeder kwamen op een dag thuis van middagje hout sprokkelen, Ze sleepten elk een katoenhouten paal van ongeveer 240cm lang. Ze ontschorsten de paal en legden hem op een steiger om te drogen. Met haar grote mes maakte ze de uiteinden van de paal plat omdat ze zacht en makkelijk over de grond zouden glijden_. De smalle uiteinden kruiste ze om ze bij elkaar te kunnen voegen. Ze maakte een inkerving in beiden om hen in elkaar te doen passen. Ze bond ze samen met grote stukken pees uit de nek van een bizon.


Er zijn twee verschillende types van platform, de laddervorm en de hoepelvorm. Het gebruik van beide types was afhankelijk van stam tot stam. Sommige stammen van de grote vlaktes gebruikten beide soorten afhankelijk van hun relaties binnenin de stam.


De laddervorm of een rechthoekig model van gekruiste stokken, is hetzelfde systeem zoals men toepaste voor de travois voor paarden. De ladder is een reeks van stokken vastgemaakt met rawhide of koord over de sleeppalen. Het hout hiervoor gebruikt is van hetzelfde materiaal als de sleeppalen.


De hoepelvormige platform vraagt meer tijd om te maken dan het rechthoekige platform. Het hout voor de hoepel kan hetzelfde hout zijn als de sleeppalen maar vaak wordt er ook een andere houtsoort gebruikt. De vorm van de hoepel kan cirkelvormig zijn of licht ovaal. Een enkele groene tak of jonge boom was gebruikelijk, maar soms werden ook meerdere takken aan elkaar gebonden.

Wanneer de hoepel gemaakt wordt van een enkele groene tak, zou hij niet meer dan 1.5 cm dik en 150 cm lang mogen zijn, de stok moet goed elastisch maar tegelijkertijd sterk moeten zijn. Om de stok in zijn juiste vorm te brengen hebben we warmte nodig. De stok wordt boven een vuur voorzichtig opgewarmd worden zonder het hout te verbranden. Eens het hout voor de hoepel goed warm is, brengen we de uiteinden van de stok voorzichtig naar elkaar toe en binden we het vast met een stuk leer om zo onze hoepel te vormen. De uiteinden van de hoepels moeten voor het opwarmen bijgewerkt zijn zodat ze mooi in elkaar passen. Eenmaal de houten hoepel is afgekoeld wordt de schors verwijderd en de uiteinden met rawhide samengebonden.


Een hoepel uit meerdere jonge takken kan gemaakt worden zonder deze op te warmen. De takken worden gesneden wanneer ze nog groen zijn , ze worden onmiddellijk gepeld en in de vorm van een hoepel aan elkaar gebonden. Als je een hoepel op deze manier maakt dan moet je de hoepel volledig omwinden met rawhide, leer of koord om alle takken bij elkaar te houden.

Beide hoepels, gemaakt uit een enkele tak of uit meerdere takken, moeten in een ronde of lichtovale vorm gezet worden om te drogen. Dit kan door de gewenste vorm in de grond te maken met behulp van rechtopstaande staken of met een oude hoepel en de nieuwe hoepel er met behulp van leren riemen of koord kriskras over de hoepel aan vast te maken.


Om de hoepel volledig af te werken dienen we nu het net te maken in de hoepel. Het net zelf kan gemaakt worden in Leer, rawhide, of koord zoals bv hennepkoord. Er bestonden verschillende variaties van netten voor een hoepel. Een veelgebruikt patroon was een regelmatige geweven vorm vergelijkbaar aan het net van de dreamcatchers. Het Buechel Museum beschrijft een hoepel op een honden travois van Lakota oorsprong uit hun collectie als volgt; "Een hoepel, gemaakt van pruimelaar met een net in het midden van rawhide, werd in het midden geplaatst. Het platform, gevormd door de hoepel heeft een onregelmatige, rechthoekig web gemaakt van rawhide riemen. Op sommige plaatsen waren de riemen kapot en werden ze gemaakt door de riemen terug aan elkaar te knopen. Twee spiraalvormige riemen werden gebruikt om de hoepel vast te maken aan het houten frame."


Eenmaal de hoepel afgewerkt was kon hij vastgemaakt worden op de draagpalen. De hoepel moet zo vlak na de staart van de hond zitten. Op die manier ondervindt de hond geen hinder als hij of zij de travois trekt.




BACK